ई-पीक पाहणी सहाय्यक नोंदणी 2026 - E Pik Pahani Sahayak Registration

महाराष्ट्र शासनाच्या महसूल विभागामार्फत DCS प्रणालीअंतर्गत 'ई-पीक पाहणी सहाय्यक' (e-Peek Pahani Sahayak) ही नवीन व्यवस्था राबवण्यात येत आहे.

जे शेतकरी वृद्ध आहेत, ज्या शेतकऱ्यांकडे स्मार्टफोन नाही किंवा ज्यांना तांत्रिक अडचणींमुळे स्वतःच्या मोबाईलवरून पिकांची नोंदणी करणे शक्य होत नाही. तसेच स्मार्टफोन असून देखील काही शेतकऱ्यांना पिकांची नोंद कशी करावी याची योग्य माहिती नाही अशा शेतकऱ्यांच्या मदतीसाठी प्रत्येक गावात एक 'ई-पीक पाहणी सहाय्यक' नियुक्त करण्याचे ठरविले आहे.

ई-पीक पाहणी सहाय्यकाची मुख्य भूमिका

• शेतकऱ्यांना मदत करणे: गावात ज्या शेतकऱ्यांना ॲप चालवता येत नाही,जे शेतकरी वृद्ध आहेत तसेच ज्या शेतकऱ्याकडे स्मार्टफोन नाही अशा शेतकऱ्यांच्या शेतात जाऊन त्यांच्या पिकांची अचूक माहिती व फोटो ॲपमध्ये अपलोड करणे.
• DCS MH प्रणालीचा वापर: DCS च्या नवीन मानकांनुसार (उदा. Geo-Fencing आणि GPS Location) पिकाची अचूक नोंदणी करणे.
• वेळेत नोंदणी पूर्ण करणे: खरीप व रब्बी हंगामात गावातील १००% क्षेत्राची पीक पाहणी वेळेत पूर्ण होण्यासाठी तलाठी आणि ग्रामस्तरावरील प्रशासनाला सहकार्य करणे.
• शेतात प्रत्यक्ष भेट: सहाय्यक शेतात स्वतः जाऊन पिकांचे अक्षांश-रेखांश (GPS Coordinates) आणि थेट फोटो DCS MH ॲपमध्ये अपलोड करतो.
• अचूक डेटा एंट्री: पिकाचा प्रकार (सलग पीक, मिश्र पीक, बहुपीक), पेरणी/लागवडीचे क्षेत्र आणि सिंचनाचे साधन (विहीर, कूपनलिका, कालवा इ.) यांची नोंद करतो.
• शेतकऱ्यांना पावती देणे: नोंदणी पूर्ण झाल्यावर शेतकऱ्याला त्याची डिजिटल नोंद झाल्याची खात्री करून देतो.

सहाय्यकांसाठी दिले जाणारे मानधन

• शासनामार्फत ई-पीक पाहणी सहाय्यकांना त्यांनी केलेल्या कामाच्या आधारे मानधन दिले जाते.
• दर प्रति खाते/गट: प्रत्येक अचूक नोंदणीकृत गटासाठी/पिकासाठी शासनाने ठराविक रक्कम ठरवून दिली आहे.
• DBT द्वारे जमा: हे मानधन थेट सहाय्यकाच्या बँक खात्यात शासनाकडून जमा केले जाते.
• डिजिटल क्रॉप सर्व्हे अंतर्गत सहायकांना ओनर्स प्लॉट निहाय हंगाम निहाय प्रति ओनर्स प्लॉट अनुज्ञेय असणा-या मानधनामध्ये सुधारणा करुन एकल पिकासाठी रु.१०/- प्रति प्लॉट आणि मिश्र पिकांसाठी रु. १२/- प्रति प्लॉट मानधन देण्याचा शासनाने निर्णय घेतला आहे.

ई-पीक पाहणी कार्यक्रम अंतर्गत सहाय्यक होण्यासाठी आवश्यक पात्रता

गावात ई-पीक पाहणी सहाय्यक/सर्व्हेअर म्हणून काम करण्यासाठी खालील अटी आवश्यक असतात:

• शिक्षण: किमान १० वी किंवा १२ वी उत्तीर्ण (कृषी शाखेची पार्श्वभूमी असणाऱ्यांना प्राधान्य).
• साहित्य: स्वतःचा अँड्रॉइड स्मार्टफोन (चांगला कॅमेरा आणि GPS सुविधा असलेला).
• स्थानिक रहिवाशी: संबंधित गावातील किंवा महसूल मंडळातील स्थानिक नागरिक असणे आवश्यक.

ई-पीक पाहणी सहाय्यक होण्यासाठी काही महत्त्वाचे नियम व अटी

• ४८ तासांचा नियम: जर सहाय्यकाकडून नोंदणी करताना काही चूक झाली, तर ॲपमध्ये ४८ तासांच्या आत माहिती दुरुस्त करता येते.
• तलाठी फेरफार तपासणी: सहाय्यकाने नोंदवलेल्या एकूण पिकांपैकी १०% ते १५% नोंदींची प्रत्यक्ष पाहणी तलाठी आणि मंडळ अधिकारी (Circle Officer) यांच्याकडून क्रॉस-चेक केली जाते.

ई-पीक पाहणी सहाय्यक कोण असू शकतात?

महाराष्ट्र शासनाच्या महसूल विभागाच्या नियमांनुसार ग्रामस्तरावर खालील व्यक्तींची 'ई पीक पाहणी सहाय्यक' म्हणून निवड केली जाते:

• गावातील सुशिक्षित बेरोजगार तरुण / कृषी मित्र.
• कोतवाल किंवा ग्रामस्तरीय मदतनीस.
• CSC सेंटर चालक किंवा डिजिटल साक्षर व्यक्ती.

तुमच्या गावातील ई-पीक पाहणी सहाय्यक कसा शोधायचा

गावातील शेतकरी आपल्या भागातील सहाय्यकाची माहिती खालील पद्धतीने मिळवू शकतात:

• महसूल विभागाच्या अधिकृत Mahabhoomi किंवा 'आपली चावडी' (Aapli Chawdi) या पोर्टलवर जा.
• जिल्हा व गाव निवडा, आपला जिल्हा, तालुका आणि गाव सिलेक्ट करा आणि यादी डाऊनलोड करा:
• 'ई-पीक पाहणी सहाय्यक यादी' वर क्लिक करून तुमच्या गावासाठी नेमलेल्या सहाय्यकाचे नाव आणि मोबाईल नंबर मिळवा.

शेतकऱ्यांना होणारा मुख्य फायदा

महत्त्वाची नोंद: जर तुम्हाला स्वतःच्या मोबाईलवरून ई-पीक पाहणी करणे शक्य नसेल, तर तुम्ही थेट तुमच्या गावातील ई-पीक पाहणी सहाय्यकाशी संपर्क साधून तुमच्या शेतातील पिकांची नोंदणी ७/१२ उताऱ्यावर करून घेऊ शकता. यामुळे कोणताही शेतकरी पीक विमा, शासकीय मदत आणि हमीभाव खरेदी योजनेपासून वंचित राहणार नाही.

तुमच्या गावातील ई पीक पाहणी सहाय्यक पाहण्याची पद्धत

महाराष्ट्र राज्यामध्ये DCS अँप च्या व सहाय्यकाच्या माध्यमातून ई पीक पाहणी केली जाणार आहे

सदर ई पीक पाहणी केली जात असताना आपल्या गावामध्ये सहाय्यक कोण असणार? सहाय्यकाची माहिती कुठे पहायची, सहायकाची नेमणूक कशा प्रकारे केली जाते आणि सहाय्यक नेमणुकीसाठी जर अर्ज करायचा असेल तर तो कुठे करता येतो या संदर्भातील सर्व महत्त्वाची आज आप जाऊन घेणार आहोत

खरीप हंगाम 2026 करता ई पीक पाहणी पूर्णपणे सहाय्यकाच्या माध्यमातून केली जाणार आहे सदर ई पीक पाहणी करण्याची संपूर्ण जबाबदारी हि सहाय्यक व तलाठी तहसीलदार यांच्यावरती असणार आहे त्यामुळे तुमच्या गावातील ई पीक पाहणी सहाय्यक कोण आहे हे जाणून घ्यायचे असेल किंवा तुमचे ई पीक पाहणीच्या संदर्भातील काही प्रश्न असतील किंवा तुम्हाला सहाय्यकाला संपर्क करायचा असेल तर तो कसा करायचा हे आज आपण पाहणार आहोत.

• सर्वात प्रथम तुम्हाला महाराष्ट्र शासनाच्या भूमी अभिलेख या अधिकृत पोर्टलवर जावे लागेल. (तुम्ही महाराष्ट्र शासनाच्या आपली चावडी या अधिकृत पोर्टलवर देखील थेट जाऊ शकता)
• होम पेज वर तुम्हाला आपली चावडी या पर्यायावर क्लिक करायचे आहे



• आता तुमच्यासमोर एक नवीन पेज उघडेल त्यामध्ये तुम्हाला सर्वात खाली यायचे आहे आणि ई-पीक पाहणी (DCS)-पीक पाहणी सहाय्यक विभाग निहाय तपशील मध्ये तुम्हाला (अमरावती, छ संभाजी नगर, कोकण, नागपूर, नाशिक, पुणे यापैकी) तुमच्या विभागाची निवड करायची आहे



• आता तुमच्या समोर एक PDF फाईल उघडेल त्यामध्ये तुम्ही निवड केलेल्या विभागात नियुक्त केलेल्या ई पीक पाहणी सहाय्यकांची यादी दिसेल त्यामध्ये तुम्हाला तुमच्या गावात नियुक्त केलेल्या सहाय्यकाचे नाव व मोबाईल क्रमांक पाहू शकता

ई पीक पाहणी सहाय्यक नोंदणी करण्याची पद्धत

जर तुम्हाला ई पीक पाहणी सहाय्यक म्हणून काम करण्याची इच्छा असेल तर त्यासाठी तुम्हाला महाराष्ट्र शासनाच्या महसूल विभागाच्या अधिकृत पोर्टल वर अर्ज करणे आवश्यक आहे त्यामुळे ऑनलाईन अर्ज कसा करावा याची संपूर्ण माहिती आम्ही खाली दिलेली आहे.

• सर्वात प्रथम तुम्हाला शासनाच्या अधिकृत पोर्टल वर जावे लागेल.
• होम पेज वर तुम्हाला Become a crop Surveyor या पर्यायावर क्लिक करावे लागेल.



• आता तुमच्यासमोर ई पीक पाहणी सहाय्यक नोंदणी अर्ज उघडेल त्यामध्ये तुम्हाला विचारलेली सर्व माहिती भरून I hereby declare that I would be available for crop survey activities in the current season(Kharif) and year(2027) या चेक बॉक्स वर क्लिक करून Submit या बटनावर क्लिक करायचे आहे.



• Submit बटनावर क्लिक केल्यावर तुमच्या Registered मोबाईल वर User Id आणि Password पाठवला जाईल.



• आता तुम्हाला Google Play Store वर जाऊन DCS MH हे अँप डाउनलोड करायचे आहे.



• अँप ओपन करून तुम्हाला भाषा निवडायची आहे आणि पुढे या बटनावर क्लिक करायचे आहे.



• आता तुमच्यासमोर एक नवीन पेज ओपन होईल त्यामध्ये तुम्हाला लॉगिन करा या पर्यायावर क्लिक करायचे आहे.



• आता तुमच्यासमोर एक नवीन पेज उघडेल त्यामध्ये तुम्हाला सहाय्यक म्हणून लॉगिन करा पर्यायावर क्लिक करायचे आहे.



• आता तुमच्यासमोर एक नवीन पेज उघडेल त्यामध्ये तुम्हाला तुमच्या user name आणि password टाकीन लॉगिन करायचे आहे.



• अशा प्रकारे तुम्ही DCS MH अँप मध्ये लॉगिन करू शकता.